EKOLOGIK MONITORINGDA SUN’IY INTELLEKTNING SAMARALI ALGORITMLARI

Qabul qilingan: 2026-05-30

Nashr etilgan: 2026-06-06

Annotatsiya

Maqolada jahon iqtisodiyotining zamonaviy tendensiyalari tahlil qilinadi va raqamlashtirishning ekologiyalashtirish siyosatini shakllantirishga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Ekologiyalashtirishning mazmuni aniqlashtiriladi, uning barqaror rivojlanish uchun zarur shart-sharoitlar yaratishdagi o‘rni yoritiladi. Asosiy urg‘u iqtisodiy faoliyatning atrof-muhitga salbiy ta’sirini kamaytirish, energiya sarfini pasaytirish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishga beriladi. Raqamli texnologiyalar resurslardan samarali foydalanishga yordam berishi, yashil texnologiyalar va qayta tiklanuvchi energiya manbalari esa issiqxona gazlari hamda boshqa ifloslantiruvchi moddalarning chiqishini kamaytirishi ta’kidlanadi. Maqolada IoT, sensorlar, katta ma’lumotlar, sun’iy intellekt, blokcheyn, elektron boshqaruv va ekologik startaplar ekologik siyosatni qo‘llab-quvvatlovchi muhim vositalar sifatida ko‘rib chiqiladi. Xulosa shuki, jahon iqtisodiyotining muvaffaqiyatli rivojlanishi texnologik, ijtimoiy va ekologik omillar o‘rtasidagi muvozanatga tayanishi kerak, bunda raqamli texnologiyalar ekotizimning muhim qismiga aylanadi.

Adabiyotlar ro'yxati

  1. The Fourth Industrial Revolution. What It Means and How to Respond. By Klaus Schwab. December 12, 2015. URL: https://www.foreignaffairs.com/world/fourth-industrial-revolution (дата звернення: 14.02.2025).

  2. Hameed, M., Sharqi, S.S., Yaseen, Z.M., Afan, H.A., Hussain, A., Elshafie, A. Application of artificial intelligence (AI) techniques in water quality index prediction: a case study in tropical region, Malaysia. Neural Comput. Appl. 2017. № 28. S. 893–905. DOI: https://doi.org/10.1007/s00521-016-2404-7.

  3. Li, Y., Feng, Z., Chen, S., Zhao, Z., Wang, F. Application of the artificial neural network and support vector machines in forest fire prediction in the Guangxi autonomous region, China. Discrete Dyn. Nat. Soc. 2020. № 1. S. 1–14. DOI: https://doi.org/10.1155/2020/5612650.

  4. Zagajewski, B., Kluczek, M., Raczko, E., Njegovec, A., Dabija, A., Kycko, M. Comparison of random forest, support vector machines, and neural networks for post-disaster forest species mapping of the krkonoše/karkonosze transboundary biosphere reserve. Remote Sens. 2021. № 13(13), 2581. DOI: https://doi.org/10.3390/rs13132581.

  5. Ye, Z., Yang, J., Zhong, N., Tu, X., Jia, J., Wang, J. Tackling environmental challenges in pollution controls using artificial intelligence: A review. Sci. Total Environ. 2020. № 699:134279. DOI: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.134279.

  6. El-Magd, S.A.A., Soliman, G., Morsy, M., Kharbish, S. Environmental hazard assessment and monitoring for air pollution using machine learning and remote sensing. Int. J. Environ. Sci. Technol. 2022. № 20 (6), S. 6103–6116. DOI: https://doi.org/10.1007/s13762-022-04367-6.

  7. Zhang, H., Zhang, L., Wang, S., Zhang, L. Online water quality monitoring based on UV–Vis spectrometry and artificial neural networks in a river confluence near Sherfield-on-Loddon. Environ. Monit. Assess. 2022. № 194:630. DOI: https://doi.org/10.1007/s10661-022-10118-4.

  8. Ghorbani, Z., Behzadan, A.H. Monitoring offshore oil pollution using multi-class convolutional neural networks. Environ. Poll. 2021. № 289:117884. DOI: https://doi.org/10.1016/j.envpol.2021.117884.

  9. Almalawi, A., Alsolami, F., Khan, A.I., Alkhathlan, A., Fahad, A., Irshad, K., Qaiyum, S., Alfakeeh, A.S. An IoT based system for magnify air pollution monitoring and prognosis using hybrid artificial intelligence technique. Environ. 2022. № 206:112576. DOI: https://doi.org/10.1016/j.envres.2021.112576.

  10. Rowley, A., Karakus¸, O. Predicting air quality via multimodal AI and satellite imagery. Remote Sens. Environ. 2023. № 293:113609. DOI: https://doi.org/10.1016/j.rse.2023.113609.

  11. Baniecki H., Biecek, P. Adversarial attacks and defenses in explainable artificial intelligence: a survey. Information Fusion. 2024. № 107(5):102303. DOI: https://doi.org/10.1016/j.inffus.2024.102303.

  12. Sarker, I.H. AI-based modeling: techniques, applications and research issues towards automation, intelligent and smart systems. SN Computer Science. 2020. № 3:158. DOI: https://doi.org/10.1007/s42979-022-01043-x.

  13. Kernbach, J.M., Staartjes, V.E. (2022). Foundations of machine learning-based clinical prediction modeling: part II–Generalization and overfitting. In: Staartjes, V.E., Regli, L., Serra, C. (eds). Machine Learning in Clinical Neuroscience: Acta Neurochirurgica Supplement. 2022. № 134. S. 15–21. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-85292-4_3.

  14. Ryo, M., Angelov, B., Mammola, S., Kass, J.M., Benito, B.M., Hartig, F. Explainable artificial intelligence enhances the ecological interpretability of blackbox species distribution models. Ecography. 2020. № 44 (2). S. 199–205. DOI: https://doi.org/10.1111/ecog.05360.

  15. Bloomfield, P., Clutton-Brock, P., Pencheon, E., Magnusson, J., Karpathakis, K. Artificial Intelligence in the NHS: Climate and Emissions. J. Clim. Change Health. 2021. № 4:100056. DOI: https://doi.org/10.1016/j.joclim.2021.100056.

Mualliflar haqida

Negmatov Ulug‘bek, Isomaddinov Usmonali, Murodjon Xasanov, Tursunov Ibrohimjon
Namangan davlat texnika universiteti

Litsenziya

Qanday iqtibos keltirish kerak

EKOLOGIK MONITORINGDA SUN’IY INTELLEKTNING SAMARALI ALGORITMLARI. (2026). MMIT Proceedings, 487-493. https://doi.org/10.61587/

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.