QURILISH SOHASIDAGI XARIDLARDA SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA: BARQARORLIK, SAMARADORLIK VA STRATEGIK QAROR QABUL QILISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Qabul qilingan: 2026-05-27

Nashr etilgan: 2026-06-06

Annotatsiya

Qurilish sohasi raqamlashtirish, sun’iy intellekt (SI), ekologik talablar va xaridlarning yangi yondashuvlari ta’sirida sezilarli o‘zgarishlarni boshdan kechirmoqda. Qurilish loyihalari xarajatlarining qariyb 50–60 foizi xaridlar bilan bog‘liq. Xarid faoliyati ma’muriy funksiyadan uzoq muddatli tashkiliy samaradorlik, raqobatbardoshlik, operatsion barqarorlik va ekologik barqarorlikka ta’sir qiluvchi strategik boshqaruv funksiyasiga aylangan. Mazkur tadqiqotda qurilish tashkilotlaridagi xarid jarayonlarining raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt vositasida transformatsiyasi ko‘rib chiqiladi. Tahlil blokcheyn integratsiyasi, aylanma iqtisodiyot tamoyillari, barqarorlikka yo‘naltirilgan xaridlar, raqamli xarid ekotizimlari, SI asosidagi xaridlar va dinamik qobiliyatlar nazariyasiga oid zamonaviy tadqiqotlarga tayangan. Bunda bino axborot modellashtirish (BIM), blokcheyn asosidagi xarid tizimlari, agentik SI, generativ SI, bashoratli tahlil va buyumlar interneti (IoT) kabi yangi texnologiyalarga alohida e’tibor qaratilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, SI asosidagi xarid yechimlari yetkazib beruvchilarni baholash, shartnomalarni boshqarish, talabni prognozlash, hayotiy sikl tahlili va xavflarni kamaytirish samaradorligini sezilarli darajada oshiradi. Qurilish tashkilotlari mashinaviy o‘qitish algoritmlari va bashoratli tahlildan foydalanib xarid qarorlarini optimallashtirishi, ta’minot zanjiri shaffofligini oshirishi, chiqindilarni kamaytirishi va loyihalarni muvofiqlashtirishni yaxshilashi mumkin. Maqolada sun’iy intellekt va Construction 5.0 o‘rtasidagi bog‘liqlik ham ko‘rib chiqilib, barqaror va insonga yo‘naltirilgan raqamli transformatsiyaga o‘tishga alohida urg‘u berilgan. SI ni aylanma xarid usullari bilan uyg‘unlashtirish tashkilotlarga ekologik ta’sirni kamaytirish, resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish va hayotiy sikl boshqaruvini takomillashtirish imkonini beradi. Bir qator xalqaro amaliy misollar raqamli xarid texnologiyalari va SI asosidagi qaror qabul qilish tizimlarining amaliy qo‘llanilishini namoyish etadi. Tadqiqotda SI ni joriy etishdagi asosiy to‘siqlar sifatida yuqori joriy etish xarajatlari, texnologik kompetensiyalarning cheklanganligi, tashkiliy o‘zgarishlarga qarshilik, kiberxavfsizlik xatarlari va normativ-huquqiy noaniqlik qayd etilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mavjud qiyinchiliklarga qaramay, SI dan foydalanishning uzoq muddatli va strategik afzalliklari qurilish tashkilotlarining rejalashtirish, imkoniyatlarni aniqlash, ulardan foydalanish va resurslarni qayta konfiguratsiya qilish qobiliyatlarini rivojlantirish orqali ushbu to‘siqlardan ustun kelishi mumkin. Tadqiqotda raqamli xarid texnologiyalari va sun’iy intellekt qurilish sohasini qayta shakllantirayotgani, xaridlarni strategik qiymat yaratish vositasiga aylantirayotgani ta’kidlanadi. Tashkilotlar mavjud tizimlarga SI ni integratsiya qilishi, raqamli salohiyatni kengaytirishi va axloqiy hamda barqaror innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlovchi boshqaruv mexanizmlarini joriy etishi lozim. Maqolada qurilish sohasida ta’minot zanjirini boshqarish, blokcheyn, sun’iy intellekt, raqamli transformatsiya, barqaror rivojlanish, Construction 5.0, agentik SI, xarid innovatsiyalari va BIM texnologiyalaridan foydalanish tahlil qilinadi.

Adabiyotlar ro'yxati

  1. Ababio, B. K., Lu, W., Antwi-Afari, P., & Ghansah, F. (2025). Exploring the interplay between digital technologies and circular procurement in the construction industry: Current trends and future research directions. CIB Conferences.

  2. Basiru, J. O., Ejiofor, C. L., Onukwulu, E. C., & Attah, R. U. (2022). Streamlining procurement processes in engineering and construction companies: A comparative analysis of best practices. Magna Scientia Advanced Research and Reviews. [DOI Missing]

  3. Guida, C., Caniato, F., Moretto, A., & Ronchi, S. (2023). The role of artificial intelligence in the procurement process: State of the art and research agenda. Journal of Purchasing and Supply Management.

  4. Hegde, A., Shetty, R., Vinyas, Bolar, G., Shetty, S., JP, S., & Hegde, A. (2026). Comprehensive Review of the Architectural Metamorphosis and Techno-Economic Implications of Artificial Intelligence-Integrated Digital Twin Ecosystems. Applied Sciences, 16(14), 7233.

  5. Herrador, M. (2026). Society 5.0 as an Enabler for Circular City Declarations: A Policy Integration Framework for Japan. Available at SSRN 6981079. [DOI Missing]

  6. Le, M. H., & Phi Tran, P. (2026). Managing supply chain resilience in climate and disaster-prone environments: a bibliometric analysis. Competitiveness Review: An International Business Journal, 36(2), 299-320. [DOI Missing]

  7. Kashef, M. (2025). Rethinking Masdar and The Line Megaprojects: The Interplay of Economic, Social, Political, and Spatial Dimensions. Land, 14(7), 1358.

  8. Khomotho Mokhojane, & Foyo, M. (2025). Assessing the role of artificial intelligence in sustainable procurement for emerging construction companies towards Construction 5.0 in Gauteng. Proceedings of the 19th Built Environment Conference.

  9. Nicoletti, B. (2023). Supply Network 5.0 Life Cycle. In Supply Network 5.0: How to Improve Human Automation in the Supply Chain (pp. 227-285). Cham: Springer International Publishing. [DOI Missing]

  10. Nicoletti, B. (2026). Agentic AI for Procurement: Concepts, Applications and Implications. Palgrave.

  11. Parisi, L., & Donyavi, S. (2026). Advancing materials procurement processes in construction: a framework for optimising technology integration in SMEs’ construction supply chains. International Journal of Construction Management, 26(7), 1365-1389. [DOI Missing]

  12. Pellegrini, L., Campi, S., Locatelli, M., Pattini, G., & Di Giuda, G. D. (2020). Digital transition and waste management in architecture, engineering, construction, and operations industry. Frontiers in Energy Research, 8, 576462.

  13. Sajid, Z. W., Aftab, U., & Ullah, F. (2024). Barriers to adopting circular procurement in the construction industry: The way forward. Sustainable Futures, 8, 100234.

  14. Singh, A., Mohandes, S. R., Shakor, P., Cheung, C., Arashpour, M., et al. (2025). Blockchain technology adoption for sustainable construction procurement management: A multi-pronged artificial intelligence-based approach. Infrastructures.

  15. Teece, D. J. (2018). Business models and dynamic capabilities. Long range planning, 51(1), 40-49. [DOI Missing]

  16. Tsao, J., Liang, C. X., Nogues, C., & Wong, A. (2026). Perceptions and integration of generative artificial intelligence in creative practices and industries: a scoping review and conceptual model. Ai & Society, 41(3), 2259-2278. [DOI Missing]

  17. Welsh, D., & Batalla Martinez, S. (2023). Framework for usage potential for digital procurement in the construction industry. International Conference on Computing: Theory and Applications.

  18. Yevu, S. K., Yu, A., & Darko, A. (2021). Digitalization of construction supply chain and procurement in the built environment: Emerging technologies and opportunities for sustainable processes. Journal of Cleaner Production, 322, 129093. Psychology of Popular Media Culture, 8(3), 207–217.

Mualliflar haqida

Bernardo Nicoletti

Litsenziya

Qanday iqtibos keltirish kerak

QURILISH SOHASIDAGI XARIDLARDA SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA: BARQARORLIK, SAMARADORLIK VA STRATEGIK QAROR QABUL QILISHNI TAKOMILLASHTIRISH. (2026). MMIT Proceedings, 774-780. https://doi.org/10.61587/

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.